وزوان

قنات وزوان که علاوه بر مسدود شدن رشته های مختلف آن در شهر مجاور، طی سالهای اخیر همواره از سوی همسایگان خود مورد تحریف رسانه‌یی قرار گرفته و مشخصات آن به نام و کام قنات‌های بیر و مزدآباد میمه محسوب شده، شاید تنها سند زندهء تاریخ منطقه‌یی است که به نام میمه خوانده می شود.

آذرماه سال ۹۲ نخستین همایش منطقه‌ای قنات، با حضور مهندس غرضی، در دانشگاه آزاد میمه برگزار گردید تا بیش از همه قنات مزدآباد میمه به حاضرین معرفی شود.

این همایش هرچند بیش از آن که به مبحث قنات مربوط باشد بهانه‌یی بود برای حضور مهندس غرضی و رونمایی از رشتهء نفتی دانشگاه آزاد میمه، شروع خوبی بود برای معرفی قنوات منطقه در سطح کشوری.

در طول برگزاری همایش، تنها خانم صفاری در مقاله اش با عنوان "سد زیرزمینی و مدیریت منابع آب در قنات‌ها"، در مورد پیشینهء سدّ قنات وزوان سخن گفت.

پیرو اتفاقات عجیب همایش، در اقدامی غیر منصفانه، اسناد و تصاویری که توسط دست اندرکاران قنات وزوان به برگزارکنندگان همایش ارائه شده بود، مسکوت ماند و حتی بروشورهای مربوط به معرفی قنات وزوان که بین حاضرین پخش شده بود، توسط یکی از دوستان میمه‌یی جمع آوری گردید تا مبادا حاضرین از مشخصات خاص این قنات آگاه شوند.

حتی علیرغم وعده‌هایی که مسئولین دانشگاه پیرامون نمایش تصاویر مربوط به قنات بزرگ وزوان داده بودند مشخص نشد تحت چه سفارشی این اتفاق هم نیفتاد و کلکسیون افتخارات دوستان میمه‌یی در این زمینه تکمیل شد.

شاید بتوان گفت که یکی از حواشی مهم این همایش عدم حضور محسن فخریان در سالن بود.کسی که بیشترین تلاش را برای معرفی قنات‌های شهر میمه در سال‌های اخیر بر عهده داشته‌ست.

ادامه دارد...

بستن رشته‌های اصلی قنات وزوان و پنهان کردن حلقه چاه‌های آن از بالا دست آخرین چاه مورد ادّعای مسئولین شهر مجاور که به زعم ایشان مادرچاه قنات بزرگ وزوان است، حکم پنهان کردن آتش زیر خاکستر را داشته.چرا که در سال‌های اخیر، گه ‌گاه با فروکش کردن زمین‌های روی این قنات به خاطر عدم رعایت حریم قانونی، و موارد ایمنی در این حریم، کار را کمی برای منکرین طول این قنات دشوار نموده‌ست.

در سال‌های ۱۳٨۷ و ۱۳٨٨ این قنات چند مرتبه در مسیر خود در شهر میمه فروکش کرد. در فروردین ٨٨ با فروکش کردن یکی از رشته‌های این قنات در کنار مدرسهء راهنمایی پروین میمه، خبری روی وبلاگ خبرگزاری فارس میمه قرار گرفت که در آن محسن فخریان از قول اسفندی عضو شورای شهر میمه مدعی شد که قنات وزوان از زمین‌های میمه و زیر تعداد زیادی از خانه‌های مسکونی می گذرد.این عضو شورای شهر میمه با کتمان تجاوزات گستردهء ساکنین شهر به حریم قنات بدون در نظر گرفتن موارد شرعی و حقوقی آن، توپ را به میدان شورای کشاورزی وزوان انداخت.

http://meymehfarsnews.blogfa.com/post-103.aspx

اسفندی در اظهار نظری مضحک مدعی شده بود که "متصدیان این قنات در بخش‌هایی از کانال و آب انبارهای ایجاد شده اقدام به ایجاد سدّ زیرزمینی نموده‌اند و بالا آمدن سطح آب و عقب زدن آن باعث ریزش اطراف میله چاه‌های قنات وزوان و در نتیجه فروکش کردن آن شده".در صورتی که سیستم ذخیرهء آب تایید شده توسط کارشناسان ژاپنی، در این قنات از اختصاصات تاریخی آن است و داشتن سدّ و دریاچهء زیرزمینی پشت آن، این قنات را در جهان منحصر به فرد کرده‌ست.

در اواخر سال گذشته نیز در قسمتی دیگر از شهر میمه و در اطراف سازمان آب، با فروکش کردن سقف یکی دیگر از رشته‌های قنات وزوان که به اذعان شاهدین عینی همچنان پرآب است، باب تازه‌یی در مبحث تجاوزات همسایگان این قنات به حریم آن باز شد و حلقهء پنهان شدهء دیگری از این زنجیرهء گسترده نمایان شد.رشته‌یی که دوستان میمه‌یی همچنان قصد پنهان ماندن آن را دارند.و حتی یکی از اعضای شورای شهر میمه پس از حضور در محل و مشاهدهء حضور تعدادی از مردم وزوان، با بی شرمی تمام فرموده بودند که برای بررسی آن نقطه از قنات، مردم وزوان باید سر بدهند و مدعی شده بودند که اگر اجازهء حفر چاه آب را به مردم وزوان نداده بودند بودند، مردم وزوان از تشنگی تلف شده بودند!

ادامه دارد...

این که در مطالب گذشتهء کانال حول محور قنات بزرگ وزوان، صحبت از سهل انگاری‌های گذشتگان در مقابل تجاوزات گسترده به حریم این اثر زندهء تاریخی شد، دال بر صحت و سلامت کاری دست اندرکاران حاضر در این امر نیست. اما حق این است که هر کسی را در جایگاه خود مورد بازخواست قرار دهیم. چه حاضر و چه غایب.

ما نیز همانند روشنفکران منطقه بر این عقیده‌ایم که در دورهء حاضر با عنایت به پیشرفتهای روزافزون علم و فنّاوری، اختلافات بی دلیل و خصومت‌های فرقه‌یی و منطقه‌یی محلّی از اِعراب ندارد،اما این مهم نمی تواند سکوت در مقابل تضییع حقوق مالکان قنات بزرگ وزوان و عواقب گستردهء آن را توجیه کند.

دوستانی از شهر مجاور، بدون در نظر گرفتن تجاوزات دامنه دار دهه‌های اخیر به قنات وزوان و بهره برداری از آب فراوان آن از سوی هم‌شهریانشان، دم از تنویر افکار عمومی می زنند و مدعی هستند که قنات وزوان، جز همان ۱٨۰۰ متری که در سندسازی‌های ریز و درشتشان نموده‌اند نیست.و بر باطل خود سخت استوارند.

درد اما از دوستان داخلی‌ست است که با چشم بستن بر مشاهدات خودشان در دهه‌های گذشته و وقوف بر این تجاوزات، شانه به شانهء حریف قدم می زنند و ما را به سکوت می خوانند.

چه بخواهیم و چه نخواهند، و علیرغم نظر عده‌یی که تنها خشکسالی را دلیل کم شدن آب قنات بزرگ وزوان می دانند، این قنات، شاهرگ حیاتی کشاورزی شهر وزوان بوده و هست و جدای از مباحث تاریخی آن، جز در شهر وزوان و جز به دست مالکان خود، برای هیچ کس و در هیچ جا نباید حق انتفاعی داشته باشد و عزیزانی که تا به امروز در شهر مجاور از آب آن بهره برده اند و عزیزانی که این حق را برای ایشان تعریف کرده‌اند باید در جایگاه خود پاسخگو باشند.حتی اگر وبلاگ خود را با تمام اهانت‌هایی که در آن بوده حذف کرده باشند.

ادامه دارد...

اگر به حدود پنجاه شصت سال پیش برگردیم و اوضاع اقتصادی وزوان آن روزها را مورد بررسی قرار دهیم، اقتصادی پویا را خواهیم یافت با قدرت صادرات بالا که به قول عباسعلی پاکزاد در پایان نامهء دورهء کارشناسیش حتی فرش دستباف زنان آن به کشورهای خارجی هم صادر می شده‌ست.اما در این میان همیشه عدّه‌یی چه در داخل و چه بیرون از وزوان، با توجه به منافع شخصی و گروهیشان موجبات عقب‌رفت این شهر را فراهم آورده اند.

افرادی که موجبات گسترش اختلافات محلی و منطقه‌یی را آرام آرام فراهم آوردند و بانی گسترش مهاجرت مردم شهرها و روستاهای منطقه، به شهرهای دور و نزدیک شدند.افرادی که هنوز هم پیشرفت منطقهء میمه و شهرها و روستاهای آن را به سود خود نمی بینند.

کاهش جمعیت منطقه دلایل فراوانی دارد که یکی از آنها نبود اشتغال مناسب برای جوانان جویای کار است.یکی از مهمترین زمینه‌های اشتغال در منطقهء میمه و به شکلی خاص شهر وزوان، کشاورزی است که به تَبَع آن زمینه‌های دیگری چون دامپروری و تولید محصولات دامی و لبنی نیز ایجاد می شود.

قنات بزرگ وزوان که زمانی با آبدهی بالا زمینهء فعالیتهای کشاورزی و ایجاد اشتغال در این شهر را به خوبی فراهم آورده بوده‌ست با سهل انگاری‌های هدفمند برخی بزرگان و مسئولان منطقه و شهر وزوان و بر اثر برداشت‌های فراوان آب آن در شهر مجاور، امروزه این توانایی را تا حدود زیادی از دست داده‌ست.

با کاهش روز به روز آب این قنات و در کنار آن بی تدبیری دست اندرکاران امر کشاورزی در دهه‌های اخیر، صنعت کشاورزی و دامپروری شهر وزوان آهسته آهسته رو به رکود گذاشت و با کوتاه کردن دست مالکان از زمین‌هایشان در سال‌های گذشته به بدترین وضع ممکن رسیده‌ست.

رکود صنعت کشاورزی و سنگ اندازی در مسیر جوانانی که علیرغم وضع اسفناک اقتصاد شهر و منطقه میل به سرمایه گذاری در این مسیر دارند، شهر را آرام آرام به سمت تخلیهء جمعیتی سوق می دهد.اتفاقی که تنها و تنها به سود شهرهای اطراف است که از این جمعیت فعال در پیشبرد روز به روز خود سود می برند.

ادامه دارد...

گویش مردم وزوان که برگرفته از زبان‌های باستانی ایران و بیش از همه زبان اوستایی است، غنای تاریخی این سرزمین را به خوبی نشان می دهد.اگر تنها همین داشتهء کهن را هم در نظر بگیریم و از دیگر نمادهای کهن این شهر چشم پوشی کنیم، به آسانی می توانیم تاریخ این سرزمین را پیش روی خود تصویر کنیم.گویشی که با وجود ناملایمات فراوان، همچنان زنده و پویاست.

سالیانی دور در این سرزمین مردمانی متمدن می زیسته اند که به هنرهایی چون سفالگری، کشاورزی، معماری و .... آراسته بوده‌اند.کشف ظروف و کوزه‌های سفالین در قسمت‌‌های شمالی شهر و اطراف تپّهء موسوم به قلعهء گبرها، کشف لوله‌های سفالین در اطراف قلعهء گبرها که نشان از وجود سیستم‌ آبرسانی پیشرفته‌ای در این منطقه داشته و حفر قناتی عظیم به طول بیش از ۴۰ کیلومتر که از دامنهء کوه‌های اطراف جوشقان قالی آغاز شده است، همه و همه از مردمانی خبر می دهند که زمانی دور در این سرزمین می زیسته اند.

وجود خرابه‌های مربوط به قلعهء گبرها و آثار باقی مانده از آتشکدهء زردشتیان در اطراف این قلعه، وجود آثار باقی مانده از دیوار‌های مخروبه در زمین‌های کشاورزی غرب و شمال غربی و جنوب غربی شهر وزوان نمود‌هایی است از سرزمینی که زمانی با پشتوانهء قدرت حکومتی مرکزی، شاید شانه به شانهء تمدن‌های کهن این مرز و بوم می زده‌اند.

بی تردید وجود قنات بزرگ وزوان، که در سه رشتهء اصلی و شاید چندین رشتهء فرعی، سرزمینهای شمال، شمال‌غرب‌ و شمال‌شرق وزوان را که بی شک در زمان حفر این قنات، بیابان‌هایی خالی از سکنه بوده، گفته‌ها و نوشته‌های تاریخی این منطقه را تغییر خواهد داد.قناتی که همیشه دستخوش بی مهری‌ فراوان دوست و دشمن بوده و امروز آب آن پیش از رسیدن به زمین مالکانش، پامال کینه‌های ساکنان شهر مجاور می شود.

قنات بزرگ وزوان، که در زمانی نه چندان دور، با خروجی آب ۱۵۰ لیتر در ثانیه، بیش از ۲۰۰ هکتار زمین کشاورزی را سیراب می نموده، امروزه با بی تفاوتی و سهل انگاری‌های مسئولین شهر، خروجیش به ۲۵ لیتر در ثانیه رسیده‌ست.

ادامه دارد...

روز دوشنبه چهاردهم تیر سال ٨۹ محسن فخریان در وبلاگ شخصیش مطلبی را از وبلاگ دوست خبرنگارشان سعید زارعیان نقل کرد.در این نقل قول که عیناً قسمت‌هایی از متن کتاب معینیان و بهنیا بود، از قول سعید زارعیان کلمه به کلمهء نوشتهء بهنیا در مورد قنات وزوان را به فردی به نام پاسکال و با عنوان کارشناس یونسکو منسوب کرده بودند که ظاهراً پس از بازدید از قنوات میمه آن را ایراد نموده بودند.

البته برای خالی نبودن عریضه و سرپوش گذاشتن روی تحریف شسته رفته‌شان، بزرگوارانه نام قنات وزوان را هم در کنار قنات میمه ذکر کرده بودند.در صورتی که بر خلاف ادعای ایشان و محمدتقی معینیان، هیچ نامی از میمه و قنات‌های منحصر به فردش در کتاب بهنیا نیامده و تنها از قنات بزرگ وزوان و سدّ باستانیش یاد شده.مطلبی که با اعتراضات کاربران وزوانی، از وبلاگ سعید زارعیان حذف شد اما محسن فخریان هنوز آن را از روی وبلاگش بر نداشته:

http://mohsenfakhrian.blogfa.com/post-11.aspx

قنات بزرگ وزوان که روزی شاهرگ حیاتی زمینهای وسیع کشاورزی این شهر بوده بیش از این که از سوی همسایگان شمالی وزوان مورد بی مهری واقع شود از مالکان خود صدمه خورده‌ست.زمانی از یکی از اعضای شورای کشاورزی شهر پیرامون علل سهل انگاریشان در برابر تصرف حریم قنات و مسدود کردن چاه‌های آن سوال شده بود و ایشان با قیافه‌یی حق به جانب فرموده بودند که:به قول مرحوم ق.ش ما توان بهره برداری از همین مقدار آبی را هم که برای قناتمان باقی مانده نداریم!

قنات وزوان که با وجود مسدود شدن هر سه شاخهء آن حیات خود را مدیون دریاچهء زیرزمینی پشت سدّش است را باید از شاهکارهای مردمان این سرزمین دانست.

ادامه دارد...